ลูกเอางานศิลปะมาให้ดู ควรพูดอะไรนอกจาก "สวยจังเลย"

คำตอบสั้นที่สุดคือ — ถามแทนที่จะชม

"สวยจังเลย" ไม่ใช่คำที่ผิด และไม่ต้องรู้สึกผิดถ้าพูดมาตลอด แต่ถ้าพูดคำเดียวนี้ทุกครั้งมันจะได้ผลน้อยลงเรื่อย ๆ จนเด็กเลิกฟัง

ทำไม "สวยจังเลย" ถึงได้ผลน้อยกว่าที่คิด

เหตุผลหลักสามข้อ

• เด็กรู้ว่าเราพูดแบบนี้ทุกครั้ง ไม่ว่างานจะเป็นยังไง คำที่ใช้กับทุกอย่างเท่ากันจะไม่มีน้ำหนัก
• มันตัดบทสนทนา พอชมจบก็จบ เด็กไม่ได้เล่าอะไรต่อ ทั้งที่เขามีเรื่องอยากเล่าเยอะมาก
• มันไปโฟกัสที่ผลลัพธ์ เด็กจะเรียนรู้ว่างานที่ดีคืองานที่สวย ซึ่งทำให้กลัวการลองอะไรที่อาจออกมาไม่สวย

4 ประโยคที่ใช้แทนได้เลย

ทุกประโยคใช้ได้กับงานทุกชิ้น โดยไม่ต้องรู้ว่าน้องวาดอะไร

• "เล่าให้ฟังหน่อยได้ไหม" — ประโยคที่ดีที่สุดและปลอดภัยที่สุด เพราะไม่ต้องเดาว่ารูปนั้นคืออะไร
• "ตรงนี้ทำยังไงถึงได้แบบนี้" — ชี้ไปที่จุดใดจุดหนึ่งจริง ๆ เด็กจะรู้ทันทีว่าเราดูงานเขาจริง
• "ตอนทำ ตรงไหนยากที่สุด" — เปลี่ยนบทสนทนาจากผลงานไปที่กระบวนการ ซึ่งเป็นที่ที่การเรียนรู้อยู่
• "ชอบตรงไหนของงานตัวเองมากที่สุด" — ให้เด็กได้ประเมินงานตัวเอง แทนที่จะรอให้ผู้ใหญ่ตัดสิน

เด็กที่ถูกถามว่า "ตรงไหนยากที่สุด" บ่อย ๆ จะเริ่มเล่าเรื่องความพยายามของตัวเองได้โดยไม่ต้องรอให้ใครชมก่อน

อย่าถามว่า "นี่รูปอะไร"

ข้อนี้สำคัญ เพราะเป็นคำถามที่ผู้ใหญ่ถามด้วยความหวังดีที่สุดและทำร้ายมากที่สุด

สำหรับเด็ก คำถามนี้แปลว่า "ฉันดูไม่ออก" โดยเฉพาะกับเด็กเล็กที่งานยังไม่เหมือนของจริงหลายคนตอบว่า "ไม่มีอะไร" แล้วเก็บงานไป

ถ้าดูไม่ออกจริง ๆ ให้ใช้ "เล่าให้ฟังหน่อย" แทน ได้ข้อมูลเหมือนกันโดยไม่ทำให้เด็กรู้สึกว่าทำไม่สำเร็จ

แล้วถ้างานออกมาไม่ดีจริง ๆ ต้องโกหกไหม

ไม่ต้องค่ะ และไม่ควรด้วย

ทางที่ใช้ได้คือ พูดถึงสิ่งที่เห็นจริง โดยไม่ตัดสิน เช่น "แม่เห็นว่าหนูใช้สีน้ำเงินเยอะเลยวันนี้" หรือ "ตรงนี้หนูลงสีทับหลายรอบเลยนะ" — เป็นความจริงทั้งหมด และเปิดให้เด็กเล่าต่อ

ถ้าน้องเองบอกว่าไม่ชอบงานตัวเอง อย่าเพิ่งรีบบอกว่าสวยแล้ว ลองถามว่า "อยากให้มันเป็นยังไง" แทน แล้วคุยกันว่าจะไปถึงตรงนั้นได้ยังไงในงานชิ้นหน้า

เก็บงานยังไงไม่ให้รก แต่ไม่ต้องทิ้ง

เรื่องนี้เกี่ยวกันมากกว่าที่คิด เพราะเด็กสังเกตเสมอว่างานของเขาไปอยู่ไหนต่อ

วิธีที่ใช้ได้จริงคือเลือกเก็บของจริงไว้ไม่กี่ชิ้นที่น้องเลือกเอง แล้วถ่ายรูปที่เหลือเก็บไว้เป็นอัลบั้ม ให้เด็กเป็นคนเลือกว่าชิ้นไหนได้อยู่ต่อ — เขาจะได้ฝึกประเมินงานตัวเองไปในตัว

อ่านต่อเรื่องพัฒนาการที่ได้จากงานศิลปะได้ที่ เรียนศิลปะช่วยพัฒนาการด้านไหนบ้าง หรือดู ผลงานของน้อง ๆ ที่สตูดิโอ ค่ะ